Kost de ruimtevaart alleen maar geld?
Waarom kijken we naar de sterren? We kunnen nu de afstand meten van de aarde tot de poolster. Die staat zo’n 445,5 lichtjaar van de aarde. Je moet er veel geld in stoppen. Je moet er sterrenkundigen voor hebben. En je moet er de techniek voor uitvinden. En deze dan gebruiken. Denk aan telescopen zoals de Chara-telescoop. Of denk aan de meer bekende Hubble-ruimtetelescoop. Of aan de nieuwere James Webb-ruimtetelescoop. En in september 2026 gaat de Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop de lucht in. Wat een geld dat de ruimte in gaat. Of is dat niet zo? Wat krijg je ervoor terug?
Wat je ervoor terugkrijgt, is heel veel kennis die we met z’n allen kunnen gebruiken. In de ruimte werken is lastig en zwaar. Wetenschappers dienen daar slimme oplossingen voor te bedenken. En juist die maken ons leven op aarde veilig. En je zou het niet zeggen. Ook gezonder en duurzamer.
Beschrijving foto:
Op deze foto zie je de Chara telescoop van boven. Foto is van Nic Scott. Dr. Nic Scott is als Telescope Systems Scientist direct verantwoordelijk voor de CHARA Michelson Array Pathfinder (CMAP). Dit is de zevende en nieuwste telescoop binnen de bekende CHARA-telescoopgroep op Mount Wilson.
Beschrijving foto:
Op deze foto zie je duidelijk dat de Chara telescoop uit verschillende telescopen bestaat.
Foto: Nic Scott
Beschrijving foto:
De opvouwbare, gesegmenteerde spiegel van de James Webb-ruimtetelescoop wordt de grootste die ooit de ruimte in is gestuurd. Credit: NASA/Desiree Stover
Beschrijving foto:
De James Webb-ruimtetelescoop van NASA staat opgevouwen in de cleanroom buiten Chamber A in het Johnson Space Center van NASA in Houston, Texas. Credits: NASA/Desiree Stover
Beschrijving foto:
Wat eruitziet als een teleporter uit een sciencefictionfilm die over de James Webb-ruimtetelescoop van NASA is gedrapeerd, is in werkelijkheid een ‘clean tent’. Deze clean tent beschermt Webb tegen stof en vuil wanneer technici van NASA’s Goddard Space Flight Center de telescoop vanuit de relatief stofvrije cleanroom naar de testruimtes voor trillingen en akoestiek vervoeren.
Interessant om te zien: Hoe werkt de Chara telescoop?
Wie betaald de ruimtevaart onderzoeken?
Wie betaalt dit alles? Dat zijn wij. De financiering van de ruimtevaart en de onderzoeken komt van openbaar belastinggeld. En behalve dat we alleen maar betalen, profiteren we er ook van. Harm van de Wetering is algemeen directeur van de NLSA, oftewel de Netherlands Space Agency. Hij zegt: “Ruimtevaart is uitgegroeid tot een onmisbare, vitale kritische infrastructuur in de ruimte. Satellietdiensten voor communicatie en navigatie zijn niet weg te denken uit ons dagelijks leven. Het is essentieel dat Nederland hier optimaal op aanhaakt. Juist door internationale samenwerking binnen Europa bouwt Nederland aan zijn eigen strategische autonomie. Dankzij strenge regels vloeit het ingelegde belastinggeld via hightechopdrachten direct weer terug naar de Nederlandse kenniseconomie en techbedrijven”.
Hoeveel Nederland investeert in ruimtevaart
Nederland investeert de komende drie jaar € 453 miljoen in Europese ruimtevaartprogramma’s. De periode is van 2026 tot 2028. Dit is bekendgemaakt op 26 november 2025 door minister Karremans van Economische Zaken en Klimaat. Hij deed dit tijdens de ministeriële conferentie van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) in Bremen, Duitsland. Dit bedrag is hoger dan de € 109 miljoen die in oktober 2025 werd toegezegd. De extra steun zal bedrijven en kennisinstellingen in Nederland versterken. Een van die bedrijven is ESTEC. Dit is het technologische hoofdkantoor van de ESA in Noordwijk.
Het geld dat geïnvesteerd wordt, komt weer terug in de Nederlandse economie. Dit gebeurt via de zogenaamde Georeturn-regel van de ESA. Hierin staat dat het verplicht is dat geld als hightech-opdrachten wordt teruggegeven aan Nederlandse bedrijven en universiteiten. Met andere woorden: we zien er wat van terug.
Wat hebben we te danken aan de ruimtevaart?
- De camerasensor in jouw smartphone.
Deze is uitgevonden door de NASA. Ze hadden een hele kleine camera nodig voor de interplanetaire reizen. En nu maken we allemaal selfies en video’s met de smartphone.
- De krasbestendige laag op je bilglazen. Dit is een voorbeeld van een ruimte-spinoff.
Wat is een spin-off van de NASA?
Even een simpele uitleg: dit is een uitvinding van de NASA die voor toepassingen in de ruimte bedoeld zijn. En ook bedoeld of onbedoeld voordelen hebben voor ons op de aarde. Je zou ook kunnen zeggen: innovatieve ideeën die zowel in de ruimte als op aarde nuttig zijn.
Dan weer terug naar de krasbestendige laag op je bril. Deze is uitgevonden om de vizieren van astronautenhelmen en de lenzen van ruimtetelescopen te beschermen tegen kosmisch stof.
- Draadloze koptelefoons en oortjes. Deze vinden hun oorsprong in het Apolloprogramma. NASA was op zoek naar een manier waarop astronauten handsfree en zonder verwarrende kabels met de thuisbasis konden communiceren.
Meer weten over spin-offs van de NASA? Er is zelfs een YouTube-kanaal waar je dit allemaal kunt zien. Ben je geïnteresseerd? Ga dan naar spin-offs NASA
Een apart hoofdstuk zijn ziekenhuizen. Zij maken veel gebruik van de techniek die voor de ruimte is uitgevonden. Denk aan de apparatuur die levens moet redden; die staat op de intensivecare- of de oncologieafdeling. De meeste zijn bedacht voor gebruik in de ruimtevaart.
• Kanker opsporen met software voor sterrenstelsels
Hoe zit dit in elkaar? Astronomen die met telescopen zoals de Hubble of James Webb naar de diepe ruimte turen, hebben een probleem. Die objecten die ze willen vinden en fotograferen staan miljarden lichtjaren ver weg en zijn extreem vaag. Toch willen ze bruikbare informatie uit die beelden halen. Dus ontwikkelden ze speciale computersoftware die patronen en heel kleine, miniem lichtpuntjes in de ruis van het beeld herkent. Precies dezelfde software bleek heel geschikt te zijn in de medische wereld. Sterker nog: het leverde een doorbraak op. Artsen gebruiken deze astronomische algoritmen nu om medische scans, zoals mammografieën, te analyseren. Wat doet de software? Deze filtert de ruis uit het beeld weg en ontdekt microscopisch kleine kalkspatjes of vroege weefselverandering. Voor het menselijk oog zijn deze onzichtbaar. Op deze manier kan borstkanker in een veel eerder stadium ontdekt worden. De overlevingskans van patiënten wordt hierdoor drastisch vergroot.
- Operaties met speciaal licht
Ook tijdens de operaties wordt er gebruikgemaakt van een techniek die uit de ruimtevaart komt.Om eens een voorbeeld te noemen. Het verwijderen van een tumor. Hierbij is het van groot belang dat de chirurg weet waar het zieke weefsel stopt en het gezonde weefsel begint. Deze techniek die hier gebruikt wordt, heeft in de ruimtevaart een andere bedoeling. Wetenschappers analyseren de atmosfeer van planeten bij andere sterren.
Hoe wordt deze toegepast in een operatie?
Met speciale lichtfrequenties, zoals verfijnd infrarood, wordt er naar het te opereren weefsel gekeken. Het tumorweefsel licht dan als het ware op op een beeldscherm. Met dit speciale licht ziet gezond weefsel er anders uit dan het weefsel van een tumor. Door deze techniek kan de chirurg tot op de millimeter nauwkeurig snijden. Hierdoor is de kans vele malen kleiner dat er kankercellen achterblijven. Of dat er onnodig gezond weefsel wordt weggenomen.
- Revalideren zonder zwaartekracht.
Denk nu aan mensen die opnieuw moeten leren lopen. Dit bijvoorbeeld na een zware operatie, ernstig ongeluk of beroerte. Als je het lopen opnieuw moet leren, is je eigen lichaamsgewicht te zwaar of te pijnlijk om te dragen. De oplossing die hiervoor bedacht is, komt uit het huis van de NASA. Astronauten moeten getraind worden voor gewichtloosheid. En ze moeten ook herstellen na een lang verblijf in de ruimte. Deze training gebeurt met loopbanden die werken met luchtdruk. Dit zijn de zogenaamde ‘Anti-Gravity Treadmils’. Op zijn Nederlands, de antizwaartekrachtloopband.
Door de luchtdruk in de kamer rond de benen te verhogen, kan het toestel het lichaamsgewicht van de patiënt met wel 80 procent verminderen. De patiënten kunnen veel sneller, pijnvrij en zonder angst om te vallen beginnen met hun revalidatie. In deze youtube video zie je de anti-gravity treadmill.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden van spin-offs (uitvindingen) uit de ruimtevaart. Met dank aan astronauten zoals dr. André Kuipers is er meer aandacht en publiek bewustzijn rondom deze ruimtevaartspin-offs. De medische wereld maakt er veel gebruik van. En daar zijn veel mensen mee geholpen.
Nu gaan we even wat dieper in op wat we tot nu toe hebben gelezen.
De techniek van de ruimtevaart zien we snel terug bij ons als burger. Dit wordt bewust gedaan en met een moeilijk woord noemen we dit de technologietransfer. In de vaktermen noemen ze het ‘of space spin-off’. De uitvindingen voor de ruimtevaart komen snel in ons dagelijks leven. Er zijn drie hoofdredenen waarom dit gebeurt.
1. De wetten van de markt (Commerciële spin-offs)
Ruimtevaartorganisaties zoals ESA en NASA bouwen zelf geen fabrieken om consumentenproducten te maken. De uitvindingen worden als patenten en technieken gegeven aan het bedrijfsleven. Een patent is een officieel document dat een uitvinder het exclusieve recht geeft om een nieuwe uitvinding te maken, te verkopen of te gebruiken.
Er worden verschillende constructies en voorwaarden gesteld aan deze manier van werken. Dit gebeurt via speciale afdelingen, zoals het Technology Transfer Program van de ESA.
Hoe gaat dit te werk? Een klein voorbeeld. Een commercieel bedrijf ziet bijvoorbeeld de sensoren die NASA gebruikt om planeten te fotograferen. Het bedrijf koopt de rechten of licenties op die technologie. Het bedrijf kan dan de sensor ombouwen tot de compacte camera die bijvoorbeeld in je smartphone zit.
De NASA heeft heel veel geld gestoken in het maken van deze sensoren. Het bedrijfsleven koopt deze techniek. En zorgt ervoor dat deze van oorsprong dure techniek goedkoop in onze smartphone zit.
2. Even weer terug naar het ‘Georeturn-principe
We hebben het er al eerder over gehad. Het Georeturn-principe. Hoe werkt deze regeling? De Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) krijgt belastinggeld voor haar werk. Ze zijn wettelijk verplicht dit geld weer uit te geven bij bedrijven in het land waar ze het belastinggeld van hebben gekregen.
Dus als Nederland miljoenen gaat investeren. Dan gaat dit geld weer terug naar Nederlandse bedrijven en universiteiten. Dit zijn onder andere: TNO, de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek, Airbus Defence en Space in Leiden of de TU Delft. Wat doen deze bedrijven dan?
TNO werkt aan optische instrumenten die weer in de ruimte gebruikt kunnen worden. Denk aan Tango-satellieten. Deze sporen methaanuitstoot op. En ze ontwikkelen technologieën voor ruimtelazercommunicatie.
Airbus in Leiden ontwerpt en bouwt veel wat nodig is voor raketten en satellieten.
TU Delft werkt aan ruimteonderzoek, software en nanosatellieten. Zo zijn studenten bezig met de ontwikkeling van minisatellieten. Zoals de Da Vinci-satelliet. Verder is de TU bezig met onderzoek naar AI, dus kunstmatige intelligentie voor autonome ruimtevaart.
Het voordeel dat dit allemaal heeft, is kennis verkrijgen. Als een ruimtevaart is afgerond, bezitten deze Nederlandse bedrijven de kennis die ze opgedaan hebben van dat project. Vervolgens wordt die kennis weer gebruikt om betere producten te maken. En dit voor gewone klanten.
3. Extreme eisen dwingen tot extreme oplossingen
In de ruimte zijn de omstandigheden moeilijk. Je hebt extreme kou, grote hitte, gewichtloosheid, straling en om te werken is er een gebrek aan ruimte. De apparatuur die gebruikt wordt, moet hiertegen kunnen. Wat zijn zoals de eisen die gesteld worden:
- Superlicht zijn. Elke kilo lanceren kost een vermogen
- Extreem zuinig zijn met energie
- Nooit kapotgaan. Je kunt er geen monteur naartoe sturen
Wetenschappers moeten apparatuur uitvinden die aan deze eisen voldoet. Als je deze op de aarde gebruikt, dan is het superieur materiaal. Om eens een voorbeeld te noemen. Wetenschappers hebben materialen uitgevonden die bestand zijn tegen grote hitte van een raketmotor. Dit materiaal wordt ook gebruikt op kleding voor brandweerlieden. Je kunt er dus brandvertragende kleding mee maken. Dit is maar een voorbeeld. Dit laat zien dat wetenschappers gedwongen worden om slimmer te ontwerpen. Slimmer dan voor het gewone gebruik op aarde.
De aarde van boven bekijken via satellieten
Op dit moment zijn er 13.000 satellieten die rond de aarde gaan. Voor communicatie en internet worden er duizenden gebruikt. En dan de navigatiesystemen zoals GPS en het Europese Galileosysteem, die bestaan uit 30 tot 40 satellieten die continu radiosignalen naar de aarde sturen. Voor aardobservatie zijn er zo’n honderden die ervoor gebruikt worden. Dan moet je denken aan weersvoorspellingen, landbouw, klimaatonderzoek en spionage en ook militaire doeleinden.
We richten ons op de satellieten die voor klimaatonderzoek nodig zijn.
In deze satellieten zit gevoelige meetapparatuur. Deze werden oorspronkelijk ontwikkeld om vage sterrenstofwolken te analyseren. Met deze techniek kunnen we onze eigen atmosfeer heel nauwkeurig bewaken. Zo kunnen we tegenwoordig ook stormen voorspellen. Zeg maar, gewone satellieten fotograferen de bovenkant van de wolken. Wil je nauwkeurig kunnen meten, dan moet je diep in de wolk kijken. Dit is wat de Europese WIVERN-satelliet doet.
Het internationale wetenschapsteam achter dit project gebruikt hiervoor zeer gespecialiseerde radartechnologie. Een van de leidende meteorologen is dr. Alessandro Battaglia. Wat doet die satelliet? Deze meet de exacte windsnelheden en de hoeveelheid waterdruppels. Met de gegevens stellen ze weerdiensten in staat om de geboorte van extreme stormen en grote overstromingen dagen eerder te voorspellen. Zo heb je bijvoorbeeld meer tijd voor de evacuatie van het getroffen gebied.
Onzichtbare klimaatvervuiling opsporen
De ruimtevaart heeft ook een belangrijke functie als een bewaker van het milieu. Denk aan methaan. Dit is een van de krachtigste broeikasgassen ter wereld. Een lek bij een gasleiding en fabrieken zijn met het blote oog onzichtbaar. Ruimtetechnologie kan helpen. Er zijn satellieten die vlijmscherpe infraroodsensoren hebben. Deze zijn ontwikkeld met steun van de Nederlandse ruimtevaartagenda. Deze satellieten kunnen onzichtbare gaspluimen moeiteloos registreren vanaf honderden kilometers hoogte. Wat gebeurt er als een satelliet dit ziet? Dus dat er boven een fabriek of boorplatform een methaanlek is. De satelliet stuurt de coördinaten van de locatie naar de inspecteurs op de grond. Zo kan binnen enkele uren een lekkage gedicht worden.
Bescherming tegen ruimteweer
Met satellieten kun je de klimaatveranderingen in de gaten houden. Je kunt ook andere gevaren zien. Onze samenleving draait volledig op elektriciteit, gps en internet. Dit maakt ons kwetsbaar voor een groot gevaar uit de ruimte. Dit zijn de zonnestormen. Er wordt door de zon een enorme wolk aan geladen deeltjes richting de planeten geslingerd. Dus ook de aarde. Dit kan onze transformatorhuisjes opblazen en de satellietcommunicatie platleggen.
Om dit te voorkomen bouwt de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) aan het D3S-waarschuwingssysteem voor ruimteweer. Dit is een netwerk van ruimtesondes die de activiteit van de zon continu meten. Zodra een gevaarlijke zonnestorm onderweg is naar de aarde, geeft het systeem meteen een waarschuwing af. Dan kunnen onder andere energiebedrijven en telecomproviders meteen reageren. Zij kunnen hun systemen dan draaien in een zogenaamde ‘veilige modus’. Hiermee wordt dan voorkomen dat een heel continent dagenlang zonder stroom of internet komt te zitten.
Hightechboeren voor de toekomst
Het lijkt nog ver weg. Bemande reizen naar Mars. Die gaan er wel komen. Op z’n vroegst in de jaren 2030. Er moet nog veel werk gebeuren om dit voor elkaar te krijgen. De maan zal dan als teststation dienen. Dit voor systemen zoals levensondersteuning en brandstofproductie.
SpaceX doet nu al voorspellingen. Topman Elon Musk streeft ernaar om met het Starship onbemande vrachtvluchten uit te voeren. Waarna mogelijk in 2029 tot 2031 de eerste mensen naar Mars te sturen.
Er zijn enorme uitdagingen. De reis zal acht tot negen maanden duren. Astronauten worden blootgesteld aan gevaarlijke kosmische straling. En niet onbelangrijk. Je moet op Mars de mogelijkheid hebben om brandstof te maken. Je wilt toch weer een keer terug naar moeder aarde.
En wat heeft dit nou met boeren te maken? Bij een reis naar Mars kun je geen tonnen aan aardappelen en groenten meenemen in een raket. Astronauten moeten hun eigen voedsel verbouwen in de ruimte. Dit met een minimale hoeveelheid water, zonder aarde en hightech kweekruimten waar plantjes opgroeien. Deze kweekruimtes of boxen zijn bedacht door dr. Raymond Wheeler. Hij is een senior plantenbioloog bij de NASA.
Het heeft tientallen jaren onderzoek gedaan naar het kweken van gewassen in compacte, gesloten systemen. Hij is dus de grondlegger van het moderne vertical farming. Dus de verticale landbouw. En hij heeft ook een grote rol gespeeld voor de ledlampen die je moet gebruiken. En als je meer wilt weten over verticale landbouw. Ik heb een wetenschappelijk artikel over verticale landbouw makkelijk leesbaar gemaakt. En dit verdeeld over meerdere pagina’s. Het is dus behoorlijk wat leesvoer. Als je er meer over wilt weten, ga dan naar het artikel verticale landbouw deel 1.
Nu weer verder met hightech boeren voor de toekomst. En we gaan weer naar het voedsel dat gekweekt moet worden in de ruimte. In de ruimte heb je gewichtloosheid. Hoe moet je die planten die gekweekt worden water geven? Hiervoor is een speciale elektrostatische spray bedacht. Als je normaal water zou geven in de ruimte, dan blijft het niet in de bodem zitten. Het zweeft weg in grote druppels. Om dit probleem te voorkomen hebben onderzoekers van de NASA deze elektrostatische spray bedacht. Deze spray geeft vloeistofdruppels een lichte elektrische lading mee.
Je zou het niet zeggen, maar ook deze techniek wordt op aarde toegepast. Het is een techniek die de landbouw op aarde ingrijpend veranderd heeft. Grote landbouwmachines gebruiken de spray in droge gebieden. Omdat de waterdruppels elektrisch geladen zijn, worden ze als een magneet aangetrokken door de bladeren van de planten. Het water, of de biologische bescherming, hecht zich aan de plant. Er waait bijna niks weg. En er komt geen overtollig gif in de grond. Dit zorgt voor een enorme waterbesparing en chemische stoffen voor gewasbescherming. In deze video zie je dit in de praktijk.
Het is een techniek om landbouw te verduurzamen en waardoor het makkelijker is de groeiende wereldbevolking te voeden. Naast plantenvoeding hebben astronauten ook proteïnen nodig. Je kunt geen vee meenemen in een raket om het te slachten. Er wordt hard gewerkt aan methoden hoe astronauten proteïnen kunnen verkrijgen tijdens lange ruimtemissies. Nu zijn het nog een soort van speciale voedselpakketten die vanuit de aarde meegenomen worden. In de toekomst kan het zijn dat het met spirulina-algen gemaakt gaat worden. Ruimtevaartorganisaties zoals JAXA (Japan) experimenteren hiermee. Andere methoden zijn gasfermentaties. Dit werkt via schimmels en bacteriën. Met hulp van de NASA Deep Space Food Challenge zijn er belovende technieken die proteïnepoeder maken van schimmels en microben. Deze schimmels en microben worden gevoed met de CO₂ uit de ruimtecapsule en waterstof. Het Finse Solar Foods maakt zo proteïne uit ‘dunne lucht’.
Wat ook nog het vermelden waard is.
Ruimtevaartorganisaties experimenteren ook met de technieken van kweekvlees. Op de ISS is al eens succesvol een klein stukje vleesweefsel geprint met een 3D-bioprinter. Dit met behulp van het kweekvleesbedrijf Aleph Farms.
Tot zover dit artikel over de financiering van de ruimtevaarttechnieken. Je ziet vanzelf dat al het geld dat geïnvesteerd wordt in veelvoud weer ‘terugkomt op de aarde’. Harde cijfers laten dit zien. Elke euro die we in de ruimtevaart steken, levert uiteindelijk tussen de 3 en 4 euro op voor de aardse economie. En er zijn zelfs berekeningen die er ruim bovenuit komen.
Daartegenover staat dat bezuinigingen hele grote gevolgen kunnen hebben. Dit kan leiden tot het verlies van veel banen. En het kan ervoor zorgen dat vooraanstaande bedrijven hun koppositie verliezen. Zo wou België eerst bezuinigen. Door de waarschuwingen van de Belgische ruimtevaartindustrie zijn deze bezuinigingen toch niet doorgegaan. Uiteindelijk investeerde de Belgische overheid met een bedrag van 1,1 miljard euro meer dan ooit. Dit laat zien hoe belangrijk ruimtevaart is en wat dit doet met het land dat investeert. Je krijgt er het veelvoudige van terug. En het zorgt voor een grotere werkgelegenheid.
Bron artikel:
Links telescopen
- https://chara.gsu.edu/photos-videos/chara-tour
- Video Chara Telescoop
- Link foto James webb telescoop
- CHARA-telescoop Onderzoek
- Hubble ruimte telescoop
- Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop
Video Anti gravity treadmill
Satellieten
- TNO
- Studenten die werken aan een mini satelliet
- Aantal satellieten rond de aarde
- Universiteit waar dr. Alessandro Battaglia aan verbonden is.
- Website WIVERN satelliet
- SpaceX officieel website
Investering ruimtevaartuig
Voedsel en ruimtetechniek
- NASA’s Deep Space Food Challenge
- Spirulina Algen
- Solar Foods
- Test vleesweefsel print met een 3D bioprinter.
Ruimtevaart en financiering
- Investering € 453 miljoen in Europese ruimtevaartprogramma’s
- Wat levert het op. De winst van aardobservatie
- Grotere berekening voor de europese economie
- Wat levert het op
- Harm van de wetering
- Waarschuwing Belgische bezuinigingen op de ruimtevaart.
- België investeert meer dan ooit.
Interessante links:
• Volkssterrenwacht Mira – Educatieve informatie over de lichtsnelheid en afstanden in het heelal
• ESA Gaia-ruimtetelescoop – De officiële missiepagina van de satelliet die de parallaxmetingen uitvoert.
Steun mijn journalistiek
Waarom ik je om een donatie vraag
Ik wil deze artikelen schrijven zonder dat een opdrachtgever over mijn schouder meekijkt. Ik wil de vrijheid hebben om diep in een onderwerp te duiken. Puur omdat het belangrijk is. Niet omdat het commercieel interessant is.
Jouw donatie is voor mij een persoonlijk zetje in de rug. Het zegt: “Ga door met dit schrijfwerk. We vinden dit waardevol.” Met jouw bijdrage koop je letterlijk tijd en onafhankelijkheid voor mijn journalistiek. Zo blijf ik kritisch en vrij kijken naar de wereld. Los van commerciële belangen.
Lees je dit op een computer? Dan kun je ook simpel de QR-code scannen met je telefoon.
